یادداشتی از پیام کردستانی

در نگاه اول چنین به نظر می‌رسد که نوشتن فیلم‌نامه سهل‌الوصول‌ترین مرحله فیلم‌سازی است. با صرف کمترین هزینه و بدون نیاز به هماهنگی‌ با عوامل متعددی که در سایر مراحل ساخت فیلم لازم است، می‌توان به نوشتن فیلم‌نامه اقدام کرد. اما آیا به همین سادگی می‌توان قلم و کاغذ را برداشت، متنی نوشت و نام فیلم‌نامه بر آن گذاشت؟

قطعاً افرادی که یک بار در عمرشان به صرافت نوشتن فیلم‌نامه افتاده‌اند، در این مسیر با دشواری‌ها و چالش‌هایی مواجه شده‌اند که قبل از شروع به نوشتن، به آن فکر هم نمی‌کرده‌اند. مشکلات پیش روی نویسنده فیلم‌نامه را می‌توان به سه بخش «محتوایی»، «ساختاری» و «شکلی» تقسیم کرد. اما موضوع این یادداشت، محتوا و ساختار فیلم‌نامه نیست. چراکه کتاب‌ها، مقاله‌ها و البته کلاس‌ها و کارگاه‌های فیلم‌نامه‌نویسی متعددی وجود دارد که می‌توان به آن‌ها مراجعه کرد و مطالب را آموخت. اما کم‌تر منبعی در دست است که به شکل و صورتِ فیلم‌نامه پرداخته‌ باشد. شاید دلیلش این باشد که همیشه محتوا بر شکل ترجیح داده می‌شود. این گرایش ذاتی را می‌توان در محصولات خوراکی، آرایشی و بهداشتی تولیدشده نیز به روشنی مشاهده کرد: محصولاتی با کیفیت در بسته‌بندی‌هایی نازیبا و غیرحرفه‌ای. با این حال، ضرورت توجه به استایل و فرمت فیلم‌نامه، اصلی ثابت شده در جهان امروز است و اگر بخواهیم هم‌گام با گرایش‌های فیلم‌سازی روز پیش برویم، توجه به شکل فیلم‌نامه، حیاتی و غیرقابل انکار است. این یادداشت، طرح موضوعی است در باب اهمیت شکلی فیلم‌نامه؛ با این امید که بتواند توجه فیلم‌نامه‌نویسان را به این بخش از فرآیند نگارش فیلم‌نامه استاندارد جلب کند. به طور کلی، استایل استاندارد فیلم‌نامه را می‌توان در دو حوزه «آئین نگارش» و «شکل نوشتار» جستجو کرد.

الف) آئین نگارش فیلم‌نامه

فیلم‌نامه به هیچ‌وجه یک متن ادبی نیست! این یک قانون در فیلم‌نامه‌نویسی است. بنابراین، متن‌های پرطمطراق و قلم‌فرسایی‌ به سبک ادبیات داستانی و نقد ادبی، هیچ جایگاهی در فیلم‌نامه ندارد. فیلم‌نامه بیش از آن که یک متن ادبی باشد، یک «بروشور» است. اگر به بروشور‌هایی که در جعبه داروها قرار دارند یا روی ظرف شوینده‌ها چسبانده شده‌اند توجه کنید، می‌بینید که با ساده‌ترین دستور زبان و همه‌فهم‌ترین کلمات، سعی در آموزش مصرف محصول دارند. به گونه‌ای که همه استفاده‌کنندگان با هر سطح از سواد و دانشی بتوانند به درستی از آن استفاده کنند و خطری آن‌ها را تهدید نکند. این دقیقاً همان چیزی است که ما در فیلم‌نامه به آن احتیاج داریم. یعنی تمرکز بر آن‌چه که متن را برایش می‌نویسیم: تصویر. کلمات در فیلم‌نامه تنها بیان‌گر عکس‌هایی هستند که لنز دوربین توانایی ثبت آن‌ها را دارد. نه چیزی کم و نه چیزی زیاد. در نتیجه روی جمله‌ها و عبارت‌هایی نظیر «خودش را در چهاردیواری اتاق محبوس می‌دید»، «نه راه پس داشت، نه راه پیش» «خیابان غم‌زده بود»، «وحشت از درو دیوار کلبه می‌ریخت» و … باید یک خط قرمز کشید. آن‌چه در درون شخصیت اتفاق می‌افتد یا حسی که فضا منتقل می‌کند، باید به فرم در‌آید و نمود تصویری‌اش در شرح صحنه نوشته شود.

ادبی نبودن متن فیلم‌نامه به معنای بی‌ساختار بودن آن نیست. باید توجه داشت که فیلم‌نامه یک متن رسمی است. بنابراین استفاده از ادبیات خومانی در شرح صحنه‌‌ها جایز نیست. جملات باید کوتاه و موجز باشند و از نوشتن جملات ترکیبی و چند فعلی باید پرهیز کرد. تلفیق شرح صحنه‌ها با گفتار (دیالوگ، منولوگ یا نریشن) مربوط به نگارش داستان و رمان است. در فیلم‌نامه، تفکیک مشخص شرح صحنه و گفتار باید کاملاً رعایت شود.

لازم است که مهم‌ترین و کلیدی‌ترین عناصر موجود در هر صحنه معرفی شوند. همچنین، توصیف مکان و جغرافیای قرارگیری شخصیت‌ها نسبت به یکدیگر و عناصر فیزیکی موجود در صحنه نیز الزامی است. باید به یاد داشت که آن‌چه در ذهن نویسنده است، تا زمانی که روی کاغذ نیاید، برای خواننده قابل فهم نیست. بنابراین، فرضِ بدیهی بودن جزئیات صحنه، فرضی نادرست است. همان‌گونه که توضیحِ بیش‌ از حدِ تمامی جزئیات هم مناسب متن فیلم‌نامه نیست.

ب) شکل نوشتار فیلم‌نامه

در تمام مسابقه‌های فیلم‌نامه‌نویسی بین‌المللی و جشنواره‌هایی که پیچینگ برگزار می‌کنند، شرط اول انتخاب فیلم‌نامه، فرمت صحیح آن است. این یعنی، تنها، فیلم‌نامه‌هایی به داوران سپرده می‌شوند که از استانداردهای بین‌الملی فرمت فیلم‌نامه‌نویسی پیروی کرده باشند. چیزی که در جشنواره‌های داخلی حداکثر به تعیین فونت نوشتار و یا فاصله متن از لبه‌های کاغذ تقلیل داده می‌شود. فرمت کردن فیلم‌نامه بر اساس استانداردهای بین‌المللی کار بسیار ساده‌ای است که می‌توان به کمک دستورالعمل‌ها و یا نرم‌افزارهای موجود، این کار را به راحتی انجام داد. برای فیلم‌نامه‌های انگلیسی می‌توان از نرم‌افزار فاینال درافت (Final Draft)، مجیک مووی اسکرین رایتینگ (Movie Magic Screenwriter) و یا ابزارهای آنلاین تحت وب استفاده کرد. برای فیلم‌نامه‌های فارسی هم نرم‌افزاری به نام «سناریست» در بازار وجود دارد که مشابه نسخه‌های انگلیسی، برای فونت فارسی توسعه داده شده است. همچنین می‌توان به سادگی با استفاده از راهنمایی که در لینک زیر آمده است، فیلمنامه فارسی را در نرم‌افزار مایکروسافت ورد (Microsoft Word) فرمت کرد.

https://filmnevesht.org/screenplay-format/concise-screenplay-format.html

فرمت رسمی فیلم‌نامه نه تنها برای شرکت در مسابقه‌ها و جشنواره‌های فیلم‌نامه‌نویسی، بلکه در پروسه جذب سرمایه‌گذار و تهیه‌کننده برای تولید فیلم هم اهمیت دارد. حرفه‌ای‌های سینما در هر مقیاسی، در نگاه اول با ظاهر فیلم‌نامه مواجه می‌شوند. چه بسا فیلم‌نامه‌هایی که به لحاظ محتوایی استاندارد و جذاب هستند، اما به دلیل تبعیت نکردن از فرمت استاندارد نگارش، شانس خوانده‌شدن توسط تهیه‌کنندگان و شرکت‌های فیلم‌سازی را از دست می‌دهند. از این‌رو به نظر می‌رسد، با انجام تنظیماتی بسیار ساده در اندازه فونت و محل قرارگیری متن در صفحه، می‌توان لباس مناسبی به تن فیلم‌نامه کرد که در مجامع حرفه‌ای قابل پذیرش باشد.

«تولید فیلم کُردی» و «بازتولید اندیشه سینمایی» دو رکن اساسی کازیوه فیلم است. از یک سو در قامت یک استودیوی فیلم‌سازی به تولید فیلم مبادرت می‌کند و از سوی دیگر به امر آموزش و حمایت از فیلم‌سازان جوان می‌پردازد. پر واضح است که این راه دشوارِ پر سنگلاخ طی نمی‌شود مگر به یاری دوستان همراه.

وبسایت کازیوه فیلم و صفحات اجتماعی آن در اینستاگرام، فیس‌بوک و توئیتر؛ میعادگاه تمامی آنانی است که به سینما عشق می‌ورزند و به جریانی به نام سینمای کوردستان قائلند. با کازیوه فیلم همراه باشید.

پی‌نوشت: کازیوه در زبان کُردی به معنی گرگ و میش، صبح کاذب و حالتی بین سیاهی و سفیدی است. زمانی در ابتدای روز که با پدید آمدن سفیدی در سمت مشرق به وقوع می‌پیوندد. در این لحظه شب به پایان رسیده و برای اولین بار بعد از پایان شب، نور سفیدی در افق (در سمت مشرق) پیدا می‌شود.

شورای راهبری کازیوه فیلم پروداکشن

English: When the first Kurdish film in the history of cinema, Zarê, directed by Hamo Beknazarian, was released in 1927, almost nobody had a clue of this approach to film-making nor the emergence of the so-called trend, Kurdish Cinema. A trend which has survived for nearly one century and in spite of all the ups and downs, it is still moving forward. Nowadays, thanks to the emergence of young filmmakers who are equipped with the required means and thoughts, Kurdish Cinema has taken its first steps on a new path and has laid the cornerstone of a new wave. The so-called new wave is best characterized by filmmakers’ effort to free themselves from sheer naturalistic images and disaster-based narrations and to experience genres and alternative styles and approaches. Kaziewa Film Production lends a supporting hand to this emerging and courageous trend in response to underestimating its accomplishments and does its best to play a key part in shaping and maintaining its progression and development. Producing Kurdish films and regenerating cinematic thoughts are two building blocks of Kaziewa Film. On one hand, it aims to produce films as a film production studio, and on the other hand it undertakes the task of training young filmmakers. It goes without saying that the unpaved path a head of us will not be covered unless accompanied and supported by our colleagues and friends.

The Kaziewa Film website and its related social media including Instagram, Facebook, and Twitter is a meeting place for those who love cinema and commit to a trend known as Kurdish Cinema. Keep our accompany in Kaziewa.

footnote: Kaziewa means twilight in Kurdish, the transition from darkness to light. It is a time early in the morning when the first streams of sunlight appear in the east. At this very moment night is gone and for the first time after the end of the night, bright light emerges on the eastern horizon.
Translator: Siavash Vaziri

سورانی: کاتێک یەکەمین فیلمی کوردی مێژووی سینەما (زارێ بەرهەمی هامۆ بێک نازاریان) لە ساڵی ۱۹۲۷-ز هاتە سەر پەردەی نەمایش هیچ کەس بیری لەوە نەدەکردەوە کە ئەم کارە بێتە هۆی سەرهەڵدانی شەپۆلێک بەناوی “سینەمای کوردستان”.

شەپۆلێک بە تەمەنێکی نزیک لە سەت ساڵەوە کە هێشتاش بەردەوام بووە و سەرەڕای تەواوی بەربەست و گرفتەکانییەوە هەر بەرەو پێش پەرەی سەندووە و بەرەو پێش چووە.

لەمڕۆدا بە هۆی سەرهەڵدانی بەرەیێکی نوێ لەناو ڕێژنەی سینەماکارە لاوەکاندا کە خاوەنی هزر و ڕامانن، سینەمای کوردستان بەرەو قۆناخ و ئاستێکی نوێ هەنگاو دەنێتەوە و نزیک دەبێتەوە لە دروست بوونی شەپۆلێکی نوێ لەناو سینەمای کوردستاندا.
شەپۆلێک کە نیشانەکانی بریتین لە واز هێنان لە هێما تەواوڕاستەقینەکانی سەر بە سروشت و شاخ و کێو و کارەسات، و هەروەها بەتەمای تاقی کرنەوەی ژانر و شێوەی نوێن.
“کۆمپانی وەبەر هێنانی فیلمی کازیوە” یان “ناوەندی وەبەرهێنانی فیلمی کازیوە” یان “کازیوە فیلم پڕۆداکشن ” بۆ پاڵپشتی کردن لەم شەپۆلە نوێیە هاتۆتە جەرگەی ئەم خەباتە پیرۆزە و بە حەز و ئاواتێکی زۆرەوە لەم ڕێیەدا هەنگاو دەنێتەوە،

«بەرهەم هێنانی فیلمی کوردی» و « دیسادروست کردنەوەی هزری سینەمایی » دو کاری سەرەکی کازیوە فیلمە، کە لەلایەک ڕا وەکوو ستۆدیۆیەکی فیلمسازی لە پێناو وەبەرهێنانی فیلم هەنگاو ئەنێت و لەلایێکی تریش ڕا وەکوو فێرگەیەک کاری ڕاهێنان و فێرکاری و بگرە پاڵپشتی لە سینەماکارە لاوەکان دەکات. وەک ڕۆژ لێمان ڕوونە کە ڕێیێکی دژوارمان لەبەر پێیە و ئەم کارە پیرۆزەش سەر ناگرێ مەگین بە یارمەتی و ئالیکاری هاوڕێیانمان.

مەڵپەڕی کازیوە فیلم و هەروەها تۆڕی کۆمەڵایەتییەکانی کازیوە فیلم بریتین لە: فەیسبووک، ئینستاگرام، توییتەر، کە ئەتوانن پەیوەندیمان پێوە بگرن.
وه رگیر: زانیار موحه مه دی نکو

Kurmanji: dema ku yekemîn fîlma kurdî ya dîroka sînemayê(Zarê, binderhêneriya Hamo Beknazariyan) di sala 1927an de hate ekran kirin, tu kesê xeyala dahatiya ew cûre fikir û ramana fîlm çêkirinê ya bi navê (sînemaya kurdî) nedikir. tevgerrek ku nêzî sed salan jiyana xwe domandî ye û bi hemû tengasî û pirsgirêkan, hê ber bi pêşve dimeşe. îro bi saya xuya bûna filîmsazên genc ku bi hizr û amûrên pêşketî ne, sînemaya kurdî tevlî qadek nû bûye û di destpêka avakirina sîpelên taze ye. tevgerrek ku ji hêmayên wê, rizgar bûn ji fikrên realîzma teqezane û xwezayî û karesatane ye û filîmsazên ku li pey ceribandina genre û rêbazên alternatîf in. kaziewa film production, di piştîvaniya ew rêbaza nû û bivêr û di bersiva(bertek) nedîtina destkeftên wan, hatiye qadê û hewl dide beşek ji wê rêbazê û cihek bo pêşkeftina wê be.

“çêkirina filîma kurdî” û “nûvekirina fikra sînemayî” du stûnên serekeyê kaziewa film in. ji aliyekê di gorrepana tomargehek filîmsazî hewl bi çêkirina filîman dide û ji aliyê din dikeve meydana hînkirin û piştîvaniya filîmsazên genc. xuya ye ku ew rêye pir dijwar e û bê alîkarî û piştgiriya hevrêyan naçe serî.

malpera Kaziewa Film û rûpelên wê yên civakî di İnstagram, Facebook û twitter, wargeha hemû ew kasan e ku evîndarê sînemayê û bi taybet sînemaya kurdî ne. hevrêyê me bin.

Jêrnivîs: kaziewa di zimanê kurdî de, berbang an jî sipêdeyek zû wate dibe.
Demek di destpêka rojê ku sibehê hil tê. Di wê demê de şev bi dawî bûye û yekem car e ku piştî tarîtiyê, roniyek sipî di esman de ji aliyê rojhiltê xuya tê
werger: akamo

]]> https://kaziewafilm.com/blog/how-was-kaziewa-film-production-originated/feed/ 0